ProstataProstata adenomasi (BPH)
50 yoshdan keyin erkaklarda prostata bezining yaxshi sifatli kattalashishi. Siydik yo‘lini siqib, siydik chiqarishni qiyinlashtiradi.
Batafsil
Alomatlar
- Siydik oqimi zaif, uzilib-uzilib chiqadi
- Tunda 2 va undan ko‘p marta turish
- Siydik chiqarishni boshlash qiyin
- Qovuq to‘liq bo‘shamagandek hissi
Sabablar va xavf omillari
- Yosh va gormonal o‘zgarishlar
- Irsiyat
- Harakatsiz hayot, ortiqcha vazn
Tashxis va davolash
- Dastlabki bosqichda dori va kuzatuv
- Dori yordam bermasa yoki asorat bo‘lsa lazerli jarrohlik
- Usul prostata hajmiga qarab tanlanadi
Siydik umuman chiqmasa, qonli siydik yoki isitma bo‘lsa shoshiling.
ProstataProstatit
Prostata bezi yallig‘lanishi. O‘tkir bakterial, surunkali bakterial va surunkali og‘riq sindromi (CP/CPPS) turlari bor. Surunkali prostatitlarning 90 foizdan ko‘pi CP/CPPS.
Batafsil
Alomatlar
- Chov, oraliq yoki beldagi og‘riq
- Tez-tez va og‘riqli siydik chiqarish
- Jinsiy faoliyatda og‘riq yoki susayish
- O‘tkir shaklda isitma va titroq
Sabablar va xavf omillari
- Infeksiya (bakterial shakl)
- CP/CPPS sababi to‘liq aniqlanmagan: tos tubi mushaklari, asab va yallig‘lanish omillari
- Sovqotish, kam harakat, stress
Tashxis va davolash
- Bakterial shaklda antibiotiklar (haftalar davomida)
- Alfa-blokatorlar, og‘riq qoldiruvchilar
- CP/CPPS da davo individual, antibiotiklar dalili kuchsiz
- Tos tubi mashqlari va stressni boshqarish
O‘tkir prostatitda isitma, kuchli og‘riq yoki siydik ushlanib qolsa darhol murojaat qiling.
ProstataProstata saratoni va PSA testi
Erkaklarda eng ko‘p uchraydigan saraton turlaridan biri. Boshlang‘ich bosqichda deyarli alomat bermaydi, shuning uchun skrining muhim.
Batafsil
Alomatlar
- Erta bosqichda odatda alomat yo‘q
- Siydik oqimi zaifligi, tez-tez siydik
- Keyingi bosqichda siydik yoki spermada qon
- Suyaklarda og‘riq (kechki bosqich)
Sabablar va xavf omillari
- Yosh: holatlarning 63% ga yaqini 65 yoshdan keyin
- Yaqin qarindoshda prostata saratoni
- BRCA1/BRCA2 mutatsiyalari
Tashxis va davolash
- PSA qon tahlili va urolog ko‘rigi
- PSA yolg‘iz tashxis qo‘ymaydi, kerak bo‘lsa MRT va biopsiya
- Davolash bosqichga qarab: kuzatuv, operatsiya, nur terapiyasi, gormon terapiyasi
AUA tavsiyasiga ko‘ra eng foydali yosh oralig‘i 55–69. Xavf guruhida skrining ertaroq muhokama qilinadi. Qaror shifokor bilan qabul qilinadi.
Buyrak va siydik yo‘liBuyrak-siydik tosh kasalligi
Buyrak va siydik yo‘llarida tuzlardan tosh hosil bo‘lishi. Tez-tez qaytalanadi, shuning uchun davo bilan birga profilaktika ham kerak.
Batafsil
Alomatlar
- Bel yoki yon tomonda keskin, to‘lqinsimon og‘riq
- Siydikda qon
- Ko‘ngil aynishi, qusish
- Siydik chiqarishda og‘riq
Sabablar va xavf omillari
- Kam suv ichish
- Ko‘p tuz va hayvon oqsili
- Moddalar almashinuvi buzilishi, irsiyat, infeksiyalar
Tashxis va davolash
- Kichik toshlar o‘zi tushishi mumkin
- Katta yoki to‘siq hosil qilgan toshlarda lazerli endourologiya (RIRS)
- Profilaktika: kuniga kamida 2–2,5 litr siydik hajmi uchun yetarli suv, tuzni cheklash, kaltsiyni kamaytirmaslik
Kuchli og‘riq bilan isitma, titroq yoki siydik chiqmasligi shoshilinch holat.
Buyrak va siydik yo‘liSistit va siydik yo‘li infeksiyasi
Qovuq yallig‘lanishi, odatda ichak bakteriyasi (E. coli) sabab. Ayollarda ko‘p, erkaklarda kamroq, lekin erkaklarda doim tekshiruv talab qiladi.
Batafsil
Alomatlar
- Siydik chiqarishda achishish va og‘riq
- Tez-tez va shoshilib siydikka borish
- Loyqa yoki qonli siydik
- Buyrakka o‘tganda: isitma, bel og‘rig‘i, qusish
Sabablar va xavf omillari
- Anatomiya (ayollarda uretra qisqa)
- Toshlar, prostata muammolari
- Immunitet pasayishi, gormonal o‘zgarishlar
Tashxis va davolash
- Odatda antibiotiklar, tanlash tahlilga bog‘liq
- Yil davomida 3 va undan ko‘p marta yoki 6 oyda 2 marta qaytalansa sababi qidiriladi
- Ko‘p suyuqlik va gigiyena
Erkaklarda yoki alomatlar 3 kundan ortiq davom etsa, shifokorga ko‘rining.
Buyrak va siydik yo‘liUretra torayishi (striktura)
Siydik chiqarish kanali torayib qolishi. Jarohat, yallig‘lanish yoki avvalgi muolajalardan keyin paydo bo‘ladi.
Batafsil
Alomatlar
- Siydik oqimi ingichka yoki sachrab chiqadi
- Kuchanib siydik chiqarish
- Tomchilab oqish, qovuq bo‘shamasligi
- Qaytalanuvchi infeksiyalar
Sabablar va xavf omillari
- Jarohat va yallig‘lanish
- Kateter yoki endoskopik muolajalar
- Infeksiyalar
Tashxis va davolash
- Uretrografiya va uretroskopiya orqali tashxis
- Endoskopik kengaytirish yoki rekonstruktiv jarrohlik, torayish uzunligiga qarab
Siydik umuman chiqmay qolsa shoshilinch yordam kerak.
Erkaklar salomatligiVarikosele
Moyak va urug‘ tizimchasidagi venalar kengayishi. Erkaklar bepushtligining eng ko‘p uchraydigan tuzatiladigan sababi.
Batafsil
Alomatlar
- Moyakda og‘irlik, tortishuvchi og‘riq
- Ko‘rinib turadigan kengaygan tomirlar
- Moyak o‘lchamlari farqi
- Ko‘pincha alomatsiz, bepushtlikda aniqlanadi
Sabablar va xavf omillari
- Vena qopqoqlarining yetishmovchiligi
- Chap tomonda ko‘proq uchraydi
Tashxis va davolash
- Spermogramma va UZI (doppler)
- Mikroxirurgik subinguinal varikoselektomiya
- Tadqiqotlarda sperma soni taxminan 70% erkaklarda yaxshilangan, natija 3 oydan keyin ko‘rina boshlaydi
Farzand ko‘rmaslik 1 yildan oshsa, erkak tekshiruvini kechiktirmang.
Erkaklar salomatligiGidrotsele
Moyak atrofida suyuqlik to‘planishi. Ko‘pincha og‘riqsiz shishish bo‘ladi.
Batafsil
Alomatlar
- Moyak xaltasining og‘riqsiz kattalashishi
- Og‘irlik hissi
- Kechga kelib shishning ortishi
Sabablar va xavf omillari
- Tug‘ma va keyinchalik orttirilgan sabablar
- Yallig‘lanish, jarohat
Tashxis va davolash
- Kichik va alomatsiz bo‘lsa kuzatuv
- Katta yoki bezovta qilsa jarrohlik yo‘li bilan olib tashlash
- UZI orqali boshqa kasalliklardan farqlanadi
Og‘riq bilan to‘satdan shish bo‘lsa, boshqa sabablarni istisno qilish uchun shoshiling.
Erkaklar salomatligiFimoz
Jinsiy olat boshchasi terisi ochilmay qolishi. Yallig‘lanish va siydik chiqarish qiyinligiga olib kelishi mumkin.
Batafsil
Alomatlar
- Teri boshchani ochmaydi yoki og‘riqli ochiladi
- Qizarish, achishish, yallig‘lanish
- Siydik oqimi ingichka
- Jinsiy aloqada og‘riq
Sabablar va xavf omillari
- Tug‘ma holat
- Takroriy yallig‘lanishlar va chandiqlar
Tashxis va davolash
- Gigiyena va mahalliy davolash (yengil holatlarda)
- Sunnat qilish (sirkumsiziya) asosiy usul
Siydik ushlanib qolsa yoki teri boshchani siqib qolsa, darhol murojaat qiling.
ShoshilinchMoyak buralishi
Moyakning o‘z o‘qi atrofida buralib, qon bilan ta’minlanishi to‘xtashi. Bu shoshilinch jarrohlik holati.
Batafsil
Alomatlar
- To‘satdan kuchli bir tomonlama moyak og‘rig‘i
- Moyak yuqoriga tortilishi, shishish
- Ko‘ngil aynishi, qusish
- Yosh o‘smirlarda ko‘proq uchraydi
Sabablar va xavf omillari
- Anatomik moyillik
- Tunda yoki jarohatdan keyin boshlanishi mumkin
Tashxis va davolash
- Darhol jarrohlik (detorsiya)
- Dastlabki 6 soatda moyakni saqlab qolish ehtimoli 90–100% ga yaqin, 24 soatdan keyin keskin kamayadi
Kutmang. Kuchli og‘riq paydo bo‘lishi bilan zudlik bilan shifoxonaga boring.
Erkaklar salomatligiErektil disfunksiya
Erektsiya yetarli darajada bo‘lmasligi yoki saqlanmasligi. Ko‘pincha yurak-qon tomir kasalliklari va qandli diabet bilan bog‘liq.
Batafsil
Alomatlar
- Erektsiya yetarli emas yoki tez susayadi
- Jinsiy xohishning pasayishi
- Boshqa kasalliklar belgilari bilan birga kelishi
Sabablar va xavf omillari
- Qandli diabet, gipertoniya, semizlik
- Past testosteron
- Stress, chekish, dorilar
Tashxis va davolash
- Sabablarni aniqlash: qand, gormon, qon tomir tekshiruvi
- Dori va hayot tarzini o‘zgartirish
- Og‘ir holatlarda olat protezlash, qoniqish tadqiqotlarda taxminan 77–96%
ED ba’zan yurak kasalligining erta belgisi bo‘ladi, shuning uchun tekshiruvdan o‘tish foydali.
Erkaklar salomatligiErkaklar bepushtligi
Juft 1 yil himoyasiz jinsiy hayot kechirib ham homilador bo‘la olmasa, tekshiruv kerak. Sabablar orasida erkak omili ham katta ulushga ega.
Batafsil
Alomatlar
- Spermogramma ko‘rsatkichlari past
- Odatda boshqa alomat bo‘lmaydi
- Varikosele, gormonal buzilishlar ko‘p uchraydi
Sabablar va xavf omillari
- Varikosele
- Gormonal buzilishlar
- Infeksiyalar, chekish, qizdiruvchi omillar, stress
Tashxis va davolash
- Spermogramma, gormon tahlili, UZI
- Sababga qarab: varikosele operatsiyasi, dori davosi
- Zarur bo‘lganda yordamchi reproduktiv usullar
Erkak tekshiruvini erta o‘tkazish vaqtni tejaydi.
Erkaklar salomatligiPast testosteron (gipogonadizm)
Erkaklik gormoni yetishmovchiligi. Ko‘pincha semizlik, qandli diabet va metabolik sindrom bilan birga uchraydi.
Batafsil
Alomatlar
- Jinsiy xohish va erektsiya pasayishi
- Charchoq, kuch-quvvat yo‘qolishi
- Mushak massasi kamayishi, qorin yog‘i ortishi
- Kayfiyat o‘zgarishi
Sabablar va xavf omillari
- Semizlik va insulin qarshiligi
- Qandli diabet
- Yosh, moyak kasalliklari
Tashxis va davolash
- Qonda testosteron tahlili (ertalab)
- Sababni va qo‘shimcha kasalliklarni davolash
- Gormon terapiyasi faqat ko‘rsatma bo‘lganda
Gormon dorilarini shifokor nazoratisiz ichmang.
Hech narsa topilmadi. Boshqa so‘z bilan qidiring yoki qo‘ng‘iroq qilib so‘rang.
Ma’lumotlar umumiy ma’lumot uchun va tashxis o‘rnini bosmaydi.